Eind 2009 werd Mark opeens nummer twee. Vanuit het niets. Mark Rutte. De positie van tweede partij van het land is, naar mijn weten, geheel nieuw in de geschiedenis van de VVD. Een klein wonder, zelfs al is het een virtueel wonder, ontsproten aan de toverdoos van peilbureau TNS Nipo. Virtueel? Dat is een modewoord, circa twee decennia geleden in zwang gebracht door Mart Smeets en Jean Neelissen, toen die samen de Tour nog deden. Hoe is de stand van zaken, Jean? Halverwege de Alpe d’Huez draagt Indurain virtueel de gele trui, Mart. Halverwege de Alpe d’Huez van de volksgunst zit Mark Geert Wilders op de hielen, denkt Peter Kanne van TNS Nipo. Het lijkt een sprookje.
Bijna twaalf maanden lang verkondigden de peilingen dat twee traditionele partijen op apengapen lagen, de PvdA en de VVD. Hoe dat kwam, was duidelijk. Ooit, in de tijd van Harm van Riel, de freule en hun godenzoon Hans Wiegel, was de VVD rechts. Daarna schoof zij, dankzij de paarse muzikant Hans Dijkstal, naar het midden. Nu was zij onder Mark Rutte bezig haar gezicht te verliezen. Ooit, in de tijd van Joop den Uyl, Jan Schaefer en Max van der Stoel, was de PvdA links. Daarna schoof zij onder rekenmeester Wim Kok naar het midden. Nu dreigde zij onder Wouter Bos een karikatuur van zichzelf te worden. 2010 Zou voor beide partijen een rampjaar worden,wisten velen zeker.
Eind december werd alles volkomen anders. In een peiling van TNS Nipo sprong de VVD naar de tweede plaats (24 zetels; 5 meer dan in de vorige peiling) en werd de PvdA derde (22; +7). Mark en Wouter lopen sindsdien als haantjes door Den Haag, vooral ook omdat zij Jan Peter hun hielen hebben laten zien. Met 21 zetels belandde het CDA op een historisch dieptepunt. Ook de winnaars van de afgelopen maanden namen gas terug. PVV (27; -4; wel de grootste) en D66 (20; -5; nog wel 17 zetels meer dan nu in de Kamer) leverden in. Dat betekent overigens niet dat hun veldtocht aan het stranden is.
Want de waarde van de peiling lijkt beperkt. Zij is natuurlijk goed voor het moreel van de VVD en de PvdA, maar het is onzeker in hoeverre zij een realistische afspiegeling van de werkelijkheid is. Die twijfel wordt vooral gevoed uit de beroepsgroep van de onderzoekers. Maurice de Hond gooide er onmiddellijk een nieuwe uitslag overheen, waarin de PvdA op 14 blijft steken en het CDA met 28 zetels de grootste is. Zelden hebben peilers de betrouwbaarheid van hun onderzoeken op zo’n onthutsende manier in diskrediet gebracht. Maurice, dat mannetje van ‘Doen’, noemde het onderzoek van TNS Nipo zelfs ‘genant slecht’. De druiven waren kennelijk heel zuur. Vooral het feit dat zijn concurrent zoveel publiciteit had gekregen, maakte de godfather van het peilwezen razend. Hij had, zo riep hij, ‘de afgelopen 2,5 maand dertigduizend metingen gedaan, zij tweeduizend’. Maar dat zal Mark worst zijn. Misschien is het virtuele succes het startschot voor een terugkeer van zijn partij naar het podium van de Macht, het kabinet.
Jan Harmen
|
